Setiap kali harga minyak mingguan diumumkan, satu istilah sentiasa muncul dalam penjelasan rasmi: MOPS. Dalam satu ayat: MOPS (Mean of Platts Singapore) ialah purata harga pasaran bagi produk petroleum siap ditapis — petrol dan diesel — yang didagangkan di hab Singapura, dan ia menentukan kira-kira 70-80% daripada harga yang anda bayar di pam Malaysia.
Siapa Sebenarnya “Platts”?
Platts bukan syarikat minyak dan bukan agensi kerajaan. Ia sebuah agensi pelaporan harga (price reporting agency) yang bermula sebagai penerbitan berita petroleum yang diasaskan Warren C. Platt pada 1909, dan hari ini merupakan sebahagian daripada S&P Global Commodity Insights.
Setiap hari perniagaan, penilai Platts memantau bidaan, tawaran dan urus niaga sebenar kargo petroleum dalam tetingkap dagangan Market on Close (MOC) selama 30 minit yang berakhir jam 4:30 petang waktu Singapura, lalu menerbitkan satu harga penilaian rasmi bagi setiap produk. “Mean of Platts Singapore” hanyalah purata aritmetik penilaian harian ini untuk sesuatu tempoh — dalam kes formula harga Malaysia, tempoh seminggu.
Kenapa Singapura?
Sama seperti Eropah merujuk Rotterdam dan Amerika merujuk US Gulf Coast, Asia merujuk Singapura. Ini bukan kebetulan:
- Kapasiti penapisan sekitar 1.5 juta tong sehari di Pulau Jurong dan Pulau Bukom.
- Pelabuhan bunker terbesar dunia, dengan puluhan juta tan bahan api marin dibekalkan setiap tahun.
- Terminal simpanan gergasi dan ratusan pedagang, bank dan syarikat minyak yang aktif berdagang setiap hari — mewujudkan pasaran spot paling cair di rantau ini.
Malah, penilaian FOB Straits oleh Platts turut memasukkan terminal Malaysia di Pasir Gudang (sejak 2001) dan Pengerang, Johor (sejak 2015) sebagai titik penghantaran. Petrol yang “berharga Singapura” itu sebahagiannya dimuatkan dari tanah Malaysia sendiri.
MOGAS 95, MOGAS 97 dan Gasoil: Produk Mana Untuk Bahan Api Mana?
MOPS bukan satu harga tunggal — ia satu keluarga penanda aras, dan setiap bahan api di stesen Malaysia dirujuk kepada produk yang berbeza:
- MOPS MOGAS 95 Unleaded — menetapkan kos produk bagi petrol RON 95 (harga pasarannya, sebelum subsidi BUDI 95).
- MOPS MOGAS 97 Unleaded — penanda aras bagi RON 97, kini RM 4.40/liter.
- MOPS Gasoil 10ppm — penanda aras bagi diesel Euro 5, kini RM 4.62/liter pada harga pasaran.
Semua penanda aras ini disebut dalam USD setong. Untuk menjadi sen seliter di Malaysia, ia perlu ditukar kepada ringgit — bermakna kadar pertukaran USD/MYR juga senyap-senyap mempengaruhi harga pam anda, walaupun MOPS tidak bergerak.
Bagaimana MOPS Masuk ke Dalam Formula APM
Dalam formula Automatic Pricing Mechanism (APM), MOPS ialah komponen pertama dan terbesar: kos produk, sekitar 70-80% daripada harga akhir. Di atasnya barulah ditambah margin syarikat minyak (alpha), kos pengangkutan, margin peruncit stesen, dan cukai atau subsidi.
Ini bermakna semua komponen lain agak tetap dari minggu ke minggu — hampir semua pergerakan harga mingguan anda datang daripada pergerakan MOPS (dan sedikit daripada kadar pertukaran). Bila anda tanya “kenapa minggu ini naik 10 sen?”, jawapan sebenar hampir selalu: MOPS minggu lepas naik.
MOPS vs Brent: Bila Harga Pam Naik Walaupun Minyak Mentah Turun
Ramai pengguna memantau harga minyak mentah Brent dan keliru apabila harga pam bergerak ke arah bertentangan. Sebabnya mudah: Brent ialah bahan mentah, MOPS ialah produk siap. Perbezaan antara harga produk siap dan harga minyak mentah dipanggil crack spread — margin penapisan.
Crack spread boleh melebar walaupun minyak mentah jatuh: kilang penapis rantau ditutup untuk penyelenggaraan, permintaan petrol melonjak musim perjalanan, atau gangguan bekalan produk tertentu. Dalam keadaan begitu, MOGAS 95 dan gasoil menjadi mahal berbanding Brent — dan harga pam Malaysia ikut naik walaupun tajuk berita mengatakan “minyak mentah turun”. Faktor-faktor lain yang menggerakkan harga dikupas dalam Kenapa Harga Minyak Naik?.
Satu lagi nota teknikal: penapis Asia sebenarnya lebih merujuk minyak mentah Dubai (gred sederhana masam yang mereka proses) berbanding Brent. Jadi Brent hanyalah proksi kasar untuk kos bahan mentah rantau kita.
Kelewatan Seminggu: Tetingkap Purata Jumaat–Khamis
Kerajaan tidak menggunakan MOPS harian secara terus. Sebaliknya, purata MOPS diambil untuk tetingkap seminggu (Jumaat hingga Khamis), dan purata itulah yang dimasukkan ke dalam APM bagi menetapkan harga minggu berikutnya.
Kesannya dua: pertama, harga di pam sentiasa lambat kira-kira seminggu berbanding pasaran Singapura — lonjakan MOPS hari ini hanya anda rasai di stesen minggu depan. Kedua, purata mingguan melicinkan turun naik harian, jadi satu hari yang liar di pasaran tidak semestinya mengubah harga pam. Untuk gambaran arah pasaran tahun ini, lihat unjuran harga minyak dunia 2026.
Brent memberitahu anda harga bahan mentah dunia. MOPS memberitahu anda harga petrol sebenar di rantau kita — dan MOPS-lah yang masuk ke dalam formula harga Malaysia.